Antiparasitaire middelen zijn geneesmiddelen die specifiek ontwikkeld zijn om parasitaire infecties te behandelen en parasieten uit het lichaam te elimineren. Deze medicijnen werken door de levenscyclus van parasieten te verstoren, hun celstructuur aan te tasten of hun vermogen tot voortplanting te blokkeren. Parasieten zijn organismen die leven in of op een gastheer en voordeel halen uit deze relatie ten koste van de gastheer.
Menschen kunnen geïnfecteerd worden door verschillende soorten parasieten, waaronder intestinale wormen (zoals pinwormen, spoelwormen en zweepwormen), protozoën (zoals Giardia en Entamoeba), en externe parasieten zoals luizen en mijten. Deze infecties kunnen ontstaan door contact met besmet water, voedsel, grond of direct contact met geïnfecteerde personen of dieren.
Een arts schrijft antiparasitaire behandeling voor na bevestiging van een parasitaire infectie door middel van laboratoriumonderzoek, zoals ontlastingsonderzoek of bloedtests. Een juiste diagnose is essentieel omdat verschillende parasieten specifieke behandelingen vereisen. De keuze van het antiparasitaire middel hangt af van het type parasiet, de ernst van de infectie en de algemene gezondheid van de patiënt.
In Nederland komen verschillende darmparasieten voor, waarbij pinwormen (Enterobius vermicularis) de meest voorkomende zijn, vooral bij kinderen. Andere veelvoorkomende intestinale wormen zijn spoelwormen (Ascaris lumbricoides), zweepwormen (Trichuris trichiura) en haakwormen. Deze infecties kunnen symptomen veroorzaken zoals buikpijn, diarree, jeuk rond de anus en gewichtsverlies.
Naast medicamenteuze behandeling zijn preventieve maatregelen cruciaal: regelmatig handen wassen, korte en schone vingernagels, dagelijks ondergoed en beddengoed wassen op hoge temperatuur, en goede toilethygiëne. Bij pinworminfecties wordt vaak aangeraden het hele gezin te behandelen vanwege de hoge besmettelijkheid.
Voor reizigers vanuit Nederland naar tropische gebieden is adequate bescherming tegen malaria en andere parasitaire infecties essentieel. De keuze van malariaprofylaxe hangt af van de reisbestemming, seizoen en individuele omstandigheden van de reiziger.
Atovaquon/Proguanil (Malarone) wordt vaak als eerste keuze voorgeschreven vanwege de goede verdraagbaarheid en effectiviteit. Dit geneesmiddel kan kort voor vertrek gestart worden en hoeft slechts één week na terugkeer gecontinueerd te worden. Doxycycline vormt een kosteneffectief alternatief, vooral geschikt voor langdurige reizen.
Naast malaria kunnen reizigers blootgesteld worden aan andere tropische parasietinfecties. Professioneel reisadvies bij een instelling voor tropische geneeskunde is daarom sterk aanbevolen voor optimale bescherming tijdens uw reis.
Huidparasieten zoals schurftmijten en hoofdluizen vereisen specifieke behandeling om verdere verspreiding te voorkomen. Vroege herkenning en adequate therapie zijn cruciaal voor succesvolle genezing.
Permethrin crème 5% is de standaardbehandeling voor schurft en wordt over het gehele lichaam aangebracht. Benzylbenzoaat vormt een alternatief, vooral bij resistentie of allergie voor permethrin. Behandeling van alle gezinsleden en naaste contacten is noodzakelijk om herinfectie te voorkomen.
Specifieke luizenshampoos en malathion lotions zijn effectief tegen hoofdluizen. De behandeling moet volgens instructies herhaald worden om alle levensstadia van de parasieten te elimineren.
Protozoaire infecties worden veroorzaakt door eencellige parasieten en vereisen specifieke antiparasitaire behandeling. Metronidazol (Flagyl) is het meest voorgeschreven middel tegen Giardia lamblia infecties en andere protozoën. Dit antibioticum werkt door het DNA van de parasieten te beschadigen, waardoor zij afsterven.
Voor de behandeling van amoebiasis en trichomoniasis is metronidazol eveneens eerste keus. Tinidazol vormt een effectief alternatief wanneer metronidazol niet verdragen wordt of bij resistentie. Voor cryptosporidiose infecties, vooral bij immuungecompromitteerde patiënten, wordt nitazoxanide ingezet.
Bijwerkingen omvatten misselijkheid, metalige smaak en maagklachten. Alcohol moet tijdens de behandeling vermeden worden vanwege het risico op disulfiram-achtige reacties.
Bij het gebruik van antiparasitaire middelen zijn verschillende voorzorgsmaatregelen belangrijk. Neem medicatie altijd in volgens voorschrift en maak de volledige kuur af, ook wanneer klachten verdwijnen. Vroegtijdig stoppen kan leiden tot resistentie-ontwikkeling.
Tijdens zwangerschap en borstvoeding is extra voorzichtigheid geboden. Niet alle antiparasitaire middelen zijn veilig in deze periode. Raadpleeg altijd uw arts of apotheker voor advies.
Neem contact op met uw zorgverlener bij ernstige bijwerkingen, geen verbetering na behandeling, of tekenen van herinfectie. Een controleonderzoek na behandeling kan nodig zijn om genezing te bevestigen. Voorkom herinfectie door goede hygiëne en het behandelen van huisgenoten indien geadviseerd.